انواع روش تحقیق

تعریف

ویژگی ها

روش اجرایی

1- تحقیق آزمایشی

1- در آزمایشگاهی مورد استفاده قرار می گیرد و مثل آزمایشگاه شیمی

2- در این روش هدف تعیین رابطه علت و معلولی بین متغیر ها می باشدوآزمودنی ها در دو گروه و آزمون و کنترل قرار گیرد

3- متغیر مستقل را برای گروه تحت آزمایش اجرا می کنند نه برای گروه کنترل.

4- سود مندی و بهره دهی این روش در شرایط آزمایشگاهی است.

5- مهم ترین مسئله نمونه گیری تصادفی و کنترل متغیر مستقل و متغیرهای مشتبه کننده می باشد

1- کنترل متغیر های مشتبه کننده.

2- نمونه گیری تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل.

3- تعمیم یافته های تحقیق به جامعه آماری

4- تعیین رابطه علت و معلولی بین متغیرها

1- جامعه مورد تحقیق را تعیین و تعریف کنید.

2- متغیرهای مورد تحقیق را تعریف عملیاتی کنید.

3- روش کنترل متغیرهای ناخواسته را تعیین کنید.

4- اندازه جامعه نمونه و روش نمونه گیری تصادفی و جایگزینی تصادفی آزمودنی ها در گروه ها را مشخص کنید.

5- روش جمع آوری اطلاعات را مشخص کنید.

6- روایی و اعتبار ابزار اندازه گیری را تعیین کنید.

7- طرح تحقیق مورد نیاز را انتخاب کنید ( جه زمانی ، کجا و در چه شرایطی اجرا شود)

2- تحقیق نیمه آزمایشی

زمانی که انسان مورد آزمایش باشد تحقیقات به روش آزمایشی در اغلب موارد مقدور نیست لذا بهتر است در تحقیقات علوم انسانی ، روش نیمه آزمایشی استفاده شود.

1- این روش در شرایط واقعی و حقیقی اجتماعی بکار می رود و امکان کنترل همه متغیرهای موجود در حوزه آزمایش وجود ندارد.

2- نمونه گیری کاملاً تصادفی مقدور نیست.

3- تمایز بین روش آزمایشی و نیمه آزمایشی بسیار ظریف است بخصوص زمانی که آزمودنی از نوع بشر باشد.

1- جامعه مورد تحقیق را  تعیین و تعریف کنید.

2- متغیرهای مورد تحقیق را تعریف عملیاتی کنید.

3- روش کنترل متغیرهای ناخواسته را  تعیین کنید.

4- اندازه جامعه نمونه و روش نمونه گیری تصادفی وجایگزینی تصادفی آزمودنی ها در گروه ها را مشخص کنید.

5- روش جمع آوری اطلاعات را مشخص کنید.

6- روایی و اعتبار ابزار اندازه گیری را تعیین کنید.

7- طرح تحقیق مورد نیاز را انتخاب کنید ( چه زمانی ، کجا و درچه شرایطی تحقیق اجرا شود)

3- تحقیق همبستگی یا همخوانی

دراین روش رابطه بین متغیرها مورد نظر محقق است  و یا هدف تعیین حدود تغییرات میان یک یا چند متغیر با تغییرات یک یا چند متغیر دیگر می باشد

در بررسی همبستگی بین متغیرها در هر دو حالت ( اخذ یک دسته اطلاعات از دو گروه یا اخذ دو دسته اطلاعات از یک گروه ) سه نکته زیر باید روشن شود:

الف- آیا رابطه و همبستگی بین متغییرها وجود دارد؟

ب- جهت همبستگی و رابطه بین متغییرها چگونه است؟

ج – چنانچه رابطه و همبستگی وجود نداشته باشد ادامه تحقیق منتفی است و اگر رابطه و همبستگی وجود داشته باشد باید شدت مقدار آن را بدست آ ورد.

1- این روش زمانی بکار می رود که تعداد متغیرهای بازیگر زیاد باشد و محقق قادر نباشد به روش آزمایشی آنها را دستکاری و کنترل کند

2- آنچه ازطریق روش همبستگی حاصل می شود فقط میزان همبستگی و ارتباط بین متغیرهاست و نه رابطه علت و معلولی.

3- دریک همبستگی چند متغیری می توان از طریق تجزیه و تحلیل چند متغیری و سهم هر کدام از متغیرهای پیش بینی کننده را تعیین نمود.

1- جامعه مورد تحقیق را تعیین و تعریف کنید.

2- متغیرهای مورد تحقیق را  تعریف عملیاتی کنید.

3- اندازه جامعه نمونه و روش نمونه گیری تصادفی و جایگزینی تصادفی آزمودنی ها در گروه ها را مشخص کنید.

4- روش جمع آوری اطلاعات را مشخص کنید.

5- روایی و اعتبار ابزار اندازه گیری را تعیین کنید.

6- طرح تحقیق مورد نیاز را انتخاب کنید .

(چه زمانی ، کجا و در چه شرایطی تحقیق ا جرا شود)

4- تحقیق تداومی و مقطعی

هدف از روش تحقیق مذکور ، بررسی چگونگی مراحل و نمونه های رشد یا تغیرات آن ها ، در نتیجه گذشت زمان می باشد مثل بررسی رشد در یک گروه کودک

در صورتی که به منظور گذشت واقعی زمان ، نمونه های گوناگون از افراد در سنین متفاوت انتخاب کنیم و چگونگی تغییرات رشد ، حدود و کسب وپیامدهای این تغییرات را مورد مطالعه قرار دهیم این گونه مطالعه را مقطعی گویند ( مثل ده گروه سنی مختلف از جامعه نمونه 200 نفری بین شش ماهه تا 18 ساله بمنظور بررسی مراحل رشد آنها )

1- محقق در تحقیق تداومی به مطالعه متغیرها ورشد و گسترش آنها در اثر گذشت زمان می پردازد.

2- در این تحقیق بر اثر گذشت زمان وبه علت های مختلف ، جامعه نمونه مورد مطالعه تقلیل می یابد ( فوت آزمودنی ها ، ترک محل تحقیق ، از دست رفتن انگیزه و... )

3- ویژگی مهم این تحقیق در استمرار و هزینه آن در طول زمان می باشد( توان محقق در ادامه یکنواخت و صحیح تحقیق تداومی ، موثر است)

4- تحقیق مقطعی در مقایسه با تحقیق تداومی تعداد بیشتری را به عنوان گروه نمونه در بر می گیرد. ولی عوامل رشد کمتری را توصیف می کند.

5- تحقیق مقطعی در مقایسه با تحقیق تداومی ارزان تر و به طول زمان کمتری نیاز دارد یعنی گذشت واقعی زمان را ، انتخاب نمونه های گوناگون از افراد در سنین متفاوت جبران می نماید.

1- جامعه مورد تحقیق را تعیین و تعریف کنید.

2- متغیرهای مورد تحقیق را  تعریف عملیاتی کنید.

3- اندازه جامعه نمونه و روش نمونه گیری تصادفی و جایگزینی تصادفی آزمودنی ها در گروه ها را مشخص کنید.

4- روش جمع آوری اطلاعات را مشخص کنید.

5- روایی و اعتبار ابزار اندازه گیری را تعیین کنید.

6- طرح تحقیق مورد نیاز را انتخاب کنید .

(چه زمانی ، کجا و در چه شرایطی تحقیق ا جرا شود)

5- تحقیق توصیفی

هدف محقق توصیف عینی ، واقعی و منظم خصوصیات یک موقعیت یا یک موضوع است بعبارت دیگر در این گونه تحقیقات سعی می شود تا آنچه هست را بدون هیچگونه مقایسه یا استنتاج ذهنی گزارش دهد و نتایج عینی از موقعیت بگیرد مثل جمع آوری و بررسی نظرات مردم برای موقعیت کاندیداهای شهر و...

برخلاف تحقیق آزمایشی ، محقق در اجرای یک طرح توصیفی متغیرها را دستکاری نمی کند و یا برای وقوع رویدادها ، شرایطی را به وجود نمی آورد در تحقیق توصیفی متغییرها انتخاب می شوند و مورد مشاهده قرار می گیرند.

معمولاً جوامع مورد بررسی در تحقیق توصیفی وسیع و نامحدود است بنابراین نمونه گیری رکن اصلی انجام این تحقیق است .

1- دراین تحقیق ، توجه بیشتر درجهت توصیف کردن وگزارش نویسی از موقعیت ها و وقایع بر اساس اطلاعاتی است که صرفاً جنبه وصفی دارد.

2- شناسایی و بررسی مسائل ، شرایط و وقایع جاری مورد نظر محقق است .

3- محقق سعی دارد تا آنچه هست را بدون هیچگونه دخالت و استنتاج ذهنی گزارش دهد.

4- جمع آوری اطلاعات بیشتر به روش پرسشنامه است تا مشاهده و مصاحبه .

5- غالباً از آمار توصیفی برای تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده می شود.

6- نتیجه گیری باید با احتمال بیان شود.

7- شروع یک تحقیق با وجود یک مسئله یا مشکل کاربردی یا صرفاً انگیزه شخصی انجام می شود.

8- محقق باید به روشنی هدف کلی و اهداف جزئی تر را مشخص کند ( دراین تحقیق می توانیم فرضیه نداشته باشیم )

1- جامعه مورد تحقیق را تعیین و تعریف کنید .

2- متغیرهای مورد تحقیق را تعریف عملیاتی کنید .

3- اندازه جامعه نمونه و روش نمونه گیری را مشخص کنید .

4- روش جمع آوری اطلاعات و ابزار اندازه گیری و تعیین اطلاعات لازم را جمع آوری نمایید.

5- روایی و اعتبار ابزار اندازه گیری را تعیین و بیان کنید ( فقط طرح تحقیق را ندارد)

توجه : بند طرح تحقیق مورد نیاز را انتخاب کنید را در مقایسه با تحقیق همبستگی ندارد.

6- تحقیق زمینه ای – موردی

( مطالعه مورد خاص): هدف این تحقیق درک جامعی از یک دوره کامل یا قسمتی مهم از یک واحد است این واحد مورد مطالعه ممکن است فرد ، یک فامیل ، یک موسسه اجتماعی ، یا یک جامعه و یا یک رویداد و واقعه باشد و مورد مطالعه موردی یک روش مطالعه طولی است که رشد و توسعه را در طول زمان نشان می دهد.

1- به علت محدودیت واحد مورد مطالعه ، محقق قادر است دقیقاً واحد مورد نظر را مطالعه کند.

2- به خاطر محدودیت در تعدادواحد های مورد مطالعه نمی توان یافته ها را به گروه یا وقایعی که واحد متعلق به آن است تعمیم داد.

3- اطلاعات جمع آوری شده اغلب شامل مثال ها و شرح حال ها یی است که می توان از ترکیب آنها نتایج قابل تعمیم و معنا داری ازنظر آماری در همان واحد بدست آورد.

4- محقق به دلیل آشنایی و نزدیکی موقعیت روحی و عاطفی ممکن است در نتایج حاصله تحت تأثیر تمایلات ذهنی نیز قرار گیرد.

5-  این تحقبق غالباً عمیق و وسیع از یک واحد است که نتیجه آن ارائه تصویرکامل و سازمان یافته از آن واحد است .

6- نتایج این تحقیق اغلب پایه و اساس فرضیه های آگاهانه برای تحقیق های با هدف کشف روابط علت و معلولی است .

7- در مقایسه با تحقیق توصیفی که هدف آن مطالعه و بررسی تعداد معدودی متغیر در یک نمونه وسیع از واحدهاست بر عکس هدف پژوهش موردی زمینه ای بررسی تعداد بیشتری متغیر در یک نمونه محدود از واحدها ست.

1- جامعه مورد تحقیق را تعیین و تعریف کنید .

2- متغیرهای مورد تحقیق را تعریف عملیاتی کنید .

3- اندازه جامعه نمونه و روش نمونه گیری را مشخص کنید .

4- روش جمع آوری اطلاعات و ابزار اندازه گیری و تعیین اطلاعات لازم را جمع آوری نمایید.

5- روایی و اعتبار ابزار اندازه گیری را تعیین و بیان کنید ( فقط طرح تحقیق را ندارد)

 

7- روش تحقیق علی -  مقایسه ای

دراین روش ، محقق به دنبال کشف و بررسی روابط بین عوامل و شرایط خاص یا نوعی رفتار که قبلا وجود داشته یا رخ داده ازطریق مطالعه نتایج حاصل از آنهاست و از معلول به علت پی می بریم

در این روش امکان دستکاری یا کنترل متغیر یا متغیرهای مستقل وجود ندارد و اغلب لازم است در پژوهش طی یا پس از وقوع به مطالعات تاریخی (شناخت گذشته) نیز اقدام تا تصویر بهتر و واقع بینانه تری از رویدادی که حادث گردیده بدست آید

در تحقیقات علی یا پس از وقوع ، متغیرهای وابسته قابل روئت و بررسی هستند مثل بزه کاری که عوامل متعددی می تواند سبب آن باشد

1- آنچه در این تحقیق علی مقایسه ای بدست می آید یک رابطه علت و معلولی قطعی است .

2- محقق هیچ کنترلی بر متغیرهای مستقل ندارد چون آنها از پیش اتفاق افتاده اند. (در مقایسیه با روش آزمایشی)

3- هزینه تحقیق کم است .

4- دقت کمتری می خواهد.

5- به طور همزمان ، تعداد زیادی متغیر آزاد را می توان مورد بررسی قرار داد.

6- هیچ گونه منع اخلاقی یا مخاطره برای آزمودنی ها وجود ندارد.

1- جامعه مورد تحقیق را تعیین و تعریف کنید .

2- متغیرهای مورد تحقیق را تعریف عملیاتی کنید .

3- اندازه جامعه نمونه و روش نمونه گیری را مشخص کنید .

4- روش جمع آوری اطلاعات را مشخص کنید .

5- روایی و اعتبار ابزار اندازه گیری را تعیین کنید .

6- طرح تحقیق مورد نیاز را انتخاب کنید .

توجه : روش اجرا مثل همبستگی است فقط اندازه جامعه نمونه ، روش نمونه گیری (تصادفی و جایگزینی تصادفی آزمودنی های گروه ها) را مشخص کنید اضافه شده است.

8- روش تحقیق تاریخی

محقق زمانی از روش تاریخی استفاده
می کند که با مسئله ای برخورد نماید که در گذشته روی داده و در گذشته نیز خاتمه یافته است (محدوده زمان بسته شده است ) در این روش ، محقق تلاش می کند که حقایق گذشته را از طریق جمع آوری اطلاعات ، ارزشیابی و بررسی صحت وسقم این اطلاعات ، ترکیب دلایل مستدل و تجزیه و تحلیل آنها به صورت منظم و عینی ارائه کند.

1- تحقیق تاریخی به اطلاعاتی بستگی دارد که توسط دیگران جمع آوری یا مشاهده شده است .

2- اطلاعات تحقیق  تاریخی از دو منبع بدست می آید : که منابع دسته اول شامل شاهدان عینی حاضر در حوادث ، اسناد و مدارک و فسیل ها و دسته دوم نقل قول شفاهی یا کتبی شاهدان عینی واقعه توسط دیگران هستند.

3- در تحقیق تاریخی ، محقق اطلاعات بدست آمده را ازطریق دو نفد اساسی ارزشیابی می کند : نقد خارجی : با استفاده از تجارب خویش و خبرگان هر رشته معلوم می شود سند یا مدرک واقعی است یا خیر .

نقد داخلی : به این سئوال پاسخ می دهد که آیا با وجود اینکه سند یا مدرک اصلی است آیا گویای واقعیتی هست یا خیر؟

4- یافته های تحقیق تاریخی غالباً مخالف تصورات عامه مردم است پس باید منظم و دقیق باشد.

1- شناسایی و تعیین منابع اطلاعات مورد نیاز .

2- تعیین اندازه و نمونه گیری.

3- با مطالعه دقیق اطلاعات مورد نیاز را استخراج و یادداشت برداری کنید .(از منابع دست اول و دست دوم.)

4- به ارزشیابی و تجزیه و تحلیل معکوس اطلاعات بپردازید . ( اول نقد درونی و  بعد نقد بیرونی )

5- گزارش تحقیق یا پایان نامه