زین العابدین منتظری مدرس دانشگاه اسفراین

 

1- سازمانهای رسمی نظیر کتابخانه ها، آرشیوها، دانشگاه ها، موزه ها و انجمن های علمی.

2- سازمانهای غیررسمی نظیر گروههای نفوذ خاص، گروههای علمی تاریخی و انجمن های مدنی.

3- انتشارات نظیر کتابها و نشریات ادواری

4- رسانه ها نظیر رادیو، تلویزیون و لوح های فشرده. 

5- افراد نظیر دانشگاهیان، کتابداران، محققین و نسب شناس ها.

هر یک از این گروهها که دارای سایت یا وبلاگ باشند بخشی از اطلاعات خود را بصورت رایگان و گاهی با پرداخت هزینهو در اختیار سایر پژوهشگران قرار می دهند به عنوان نمونه می توان به موارد زیر اشاره کرد :

 1- کتابخانه ها علاوه بر لیست کتابها گاهی متن برخی از کتابها را نیز در اختیار سایرین قرار می دهند سایت کتابخانه ها امکان جستجوی کتابها را برحسب موضوع، نویسنده یا عنوان کتاب در اختیار کاربران اینترنت قرار می دهند. کتابخانه ملی ایران به آدرس www.nlai.ir و کتابخانه مجلس شورای اسلامی به آدرسwww. Majlislib.com   ازجمله ی این سایت  ها می باشند.

2- موزه ها علاوه بر ارائه ی اطلاعات دربارة گنجینه های خود حتی تصاویری نیز از آنها ارائه می کنند همچنین آخرین پژوهشهای باستانشناسی یا تاریخی بصورت مقالات در این سایت ها یافت می شوند. موزه ی ملی ایران به آدرس اینترنتی www.nationalmuseumafiran.ir/Fa و موزه ی گلستان به آدرس www.golestanpalace.ir/Fa دو نمونه از این سایت ها می باشند.

3- مراکز و سازمانهای پژوهشی و تحقیقاتی علاوه بر ارائه مقالات بخشی از پژوهشها و نتایج تحقیقاتی خود را در سایت ها به نمایش می گذارند سایت تاریخ معاصر ایران به آدرس www.iichs.org/ تعداد زیادی سند، تصویر، مقاله،گفتگو و خاطرات در اختیار علاقمندان به تاریخ معاصر ایران قرار می  دهد، سایت مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی به آدرس www.cgie.org.ir اسلایدها، مقالات، کتابها و اطلاعات مفیدی دربارة تاریخ اسلام و ایران ارائه می کند. یکی از پایگاههای معتبر و غنی از اطلاعات علمی پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران به آدرس اینترنتی: www.irandoc.ac.ir  میباشد در این سایت کاربران به اطلاعات علمی مانند مقالات، پایان نامه ها، طرح های پژوهشی و گزارش های دولتی دسترسی دارند. 

4- دانشگاهها به خصوص دانشکده های علوم انسانی نیز امکانات مناسبی برای جستجوی اطلاعات در اختیار علاقمندان به تاریخ قرار می دهند کتابخانه ها و به خصوص آرشیو پایان نامه های دوره های عالی منابع فراوانی در اختیار پژوهشگران قرار می دهند سایت دانشگاه تهران و به خصوص کتابخانه و مرکز اسناد دانشگاه تهران به آدرس www.ut.ac.ir/ سایت دانشگاه بهشتی به آدرس www.sbu.ac.ir در بخش کتابخانه و نشریه های خود مقالات و اطلاعات مناسبی در اختیار محققین می گذارند.

5- مراکز اسناد تعداد زیادی از سندهای دست اول خود را به صورت اسکن شده و تصویری در سایت های خود ارائه می  کنند که پژوهشگران و مورخین می توانند ضمن مطالعه ی آن به نسخه بازنویسی شده سند نیز دسترسی داشته باشند. از آنجا که دسترسی به اسناد برای پژوهشگران مشکل بوده و اسناد نیز به دلیل شکنندگی و فرسودگی در استفاده های مکرر از بین می روند این سایت ها امکان مناسبی هم برای پژوهشگران فراهم می کنند و هم اسناد بهتر حفظ می شوند. در ایران سازمان اسناد ملی ایران به آدرس اینترنتیwww.nlai.ir   مهمترین مرکز اسناد ایران است همچنین مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران به آدرس   www.irdc.ir/ اسناد بسیاری مربوط به دورة پهلوی را نگهداری و ارائه می کند. کتابخانه و مرکز اسناد آستان قدس رضوی به آدرس www.aqlibrary.org/ علاوه بر امکان جستجوی کتاب در کتابخانه های مرکزی و اقماری آستان قدس امکان دسترسی به برخی اسناد را نیز فراهم می کند، البته اسناد این مرکز بیشتر مربوط به ادارة آستان قدس رضوی از دوره های صفویه تا به امروز می باشد.

6- افراد و به خصوص محققین، نویسندگان و دانشگاهیان برخی از آخرین مقالات یا پژوهشهای خود را در سایت یا وبلاگ شخصی خود قرار می دهند تا سایر کاربران از آنها استفاده کنند. سایت نویسندگان و محققین دانشگاهی منبع مهمی برای یک پژوهشگر می تواند باشد برای جستجوی چنین افرادی کافی است نام آنها را در جستجوگرها تایپ و به آدرس آنها دستیابید.

7- انتشارات و مجلات در سایت های خود علاوه بر اینکه فهرست آخرین نشریه یا کتاب خود را ارائه و معرفی می کنند گاهی متن مقالات نشریات خود و یا متن برخی از کتابهای خود را جهت استفاده ی عموم به صورت رایگان در اختیار کاربران قرار می دهند. به عنوان نمونه می توان به سایت مجله تاریخ معاصر ایران یا سایت مجله اطلاعات سیاسی- اقتصادی به آدرسcom. www.Ettelaatاشاره نمود. یکی از بهترین راههای دستیابی به سایت مجلات داخلی سایت:www.magiran.com می باشد در این سایت پیوندهای بسیاری از نشریه های فارسی و متن کامل برخی از این نشریه ها در دسترس علاقمندان می باشد، کاربران با عضویت در این سایت می توانند از امکانات آن بهره مند شوند.

8- سازمانهای دولتی و غیردولتی در سایت های اختصاصی خود ممکن است اطلاعاتی از تاریخچه یا مقالات علمی ارائه کنند که برای پژوهش های تاریخی مفید باشد مهمترین سازمان دولتی که در ایران اطلاعات تاریخی مناسبی ارائه می کند سایت سازمان میراث فرهنگی و خبرگزاری میراث می باشد در این سایت پیوندهای مناسبی برای سایت های باستانی و تاریخی ایران وجود دارد: www.iranmirs.ir همچنین تمام استانهای کشور نیز دارای سایت میراث فرهنگی می باشند، و به معرفی آثار تاریخی و باستانی همان استان می پردازند. برخی از انجمن های علمی غیردولتی علاقمند به تاریخ و فرهنگ ایران نیز اقدام به طراحی سایت و ارائه ی اطلاعات از تاریخ ایران می نمایند. علاوه بر سازمانهای میراث فرهنگی و سازمان ایران گردی و جهان گردی برخی سازمانهای کاملاً غیرتاریخی مانند سازمان ملل متحد نیز ممکن است اطلاعات مفیدی برای پژوهشگران تاریخ داشته باشند به عنوان نمونه سایت نمایندگی سازمان ملل متحد در تهران به آدرس ir.org www.unic- اطلاعات مفیدی از تاریخچه ملل متحد ارایه می کند یا سایت برخی مدارس و گروههای آموزشی مانند گروه آموزشی تاریخ منطقه تبادکان به آدرس www.tabadkan-history.blogfa.com مقاله یا سایر اطلاعات تاریخی را ارائه می کنند.

9- سایت رسانه های جمعی نظیر رادیو و تلویزیون به خصوص در ارتباط با اطلاعات تصویری یا رسانه ای می توانند اطلاعات مناسبی ارائه کنند به عنوان نمونه سایت شبکه ی چهار صدا و سیما می تواند در ارتباط با برنامه های تاریخی مستند به پژوهشگران کمک نماید.

10- سایت های جستجوگر کتاب و مقاله: این سایت ها مانند آمازون www.amazon.com هر نوع کتابی که به زبان انگلیسی دربارة موضوع مورد جستجوی شما باشد با مشخصات و گاهی خلاصه ای از آن را ارائه می کنند و البته برخی از کتابهای آنها قابلیت دانلود رایگان نیز دارد.